Strona główna
CV
Abecadło zarządzania
Tematyka badawcza
Publikacje
Konferencje
Dydaktyka
Kontakt
Wydarzenia
Ciekawe strony

© Provider 2005

Abecadło zarządzania

GOBBLEDEGOOK

(Żargon urzędowy / Nadęte pustosłowie urzędnicze)

Incomprehensible jargon is the hallmark of a proffession.

Niezrozumiały żargon jest znakiem rozpoznawczym profesji.

Kingman Brewster (1919-1988), edukator i polityk amerykański

Ludzie, którzy nie potrafią dobrze wypowiedzieć się w języku codziennym, nie wiedzą, o czym mówią.

Żargon jest szumem, który uniemożliwia naszemu mózgowi zrozumienie tego, co mówią nasze usta.

Russell L. Ackoff (ur. 1919), amerykański konsultant i teoretyk zarzadzania

Termin gobbledegook wprowadził do obiegu amerykański kongresmen z Te­ksasu Maury Maverick (1895-1954) w notatce opublikowanej 21 maja 1944 (był w tym czasie przewodniczącym Komisji Zakładów Wojskowych - Smaller War Plants Committee) w "New York Times Magazine", w której skrytykował język, jakim po­sługiwali się jego koledzy, określając go właśnie jako gobbledegook (spo­tyka się również wyrażenie bureaucratic gobbledegook, czyli żargon biurokra­tycz­ny). W Teksasie, jak utrzymują Teksańczycy, ludzie mówią to, co myślą, wprost i w kilku słowach (men come right to the point - ludzie przechodzą do razu do rzeczy). M. Maverick w czasie swojej kadencji w Izbie Reprezentantów (1935‑1939) i póź­niej spotkał się natomiast z urzędowym językiem pełnym napuszonych (pompatycz­nych) słów oraz z długimi i nudnymi raportami, co doprowadziło go do nazwania tychże raportów wymyślonym przez siebie słowem gobbledegook. Pytany o inspi­rację do utworzenia tego słowa, odpowiedział, że był nią widok starego, gulgoczą­cego i pompatycznie kroczącego indora (always gobbledegobbling and strutting with ludicrous pomposity). Według M. Mavericka, gobbledegook to rodzaj długiej, mętnej i pompatycznej przemowy z dużą liczbą słów pochodzenia łaciń­skiego (a type of talk which is long, vague, pompous, involved mostly with Latinised words). Zdaniem językoznawców, wyraz ten powstał przez połączenie dwóch dźwię­ków: zarozumiałego, nic nieznaczącego gobble - tj. gulgotu indyka i gook - grzą­skiego bagna, w jakim łatwo jest się pogrążyć (the joining of two sounds, the self­important, meaningless "gobble" of a turkey cock, and the "gook", a sticky muck that makes the unhappy reader sink with a bubbling cry, Herbert Sutcliffe, Harold Berman, Words and Their Stories, Voice of America, Washington 1978).

Poniżej zamieszczamy przykłady dzisiejszego amerykańskiego żargonu urzę­dowego (zwanego też bureaucratese, governmentese i officialese), wybrane z listy zestawionej przez Paula Dicksona, Slang. The Topic-By-Topic Dictionary of Con­temporary American Lingoes, Pocket Books, New York 1990. Po myślniku znajdują się potoczne odpowiedniki napuszonych słów lub opisowe wyjaśnienia, tak jak je widzi P. Dickson.

activate

-

to start

at this point in time

-

now

basically

-

in short

big picture

-

larger considerations

casual factors

-

reasons

charged

-

ordered to, told to

community

-

group of people not linked geographically; for example, handicapped community, gay community, etc.

data

-

anything in writing (numbers, figures, facts, graphs, etc.)

dialogue

-

conversation

domicile

-

home

dysfunctional

-

not working

end result

-

result

end user

-

recipient

expertise

-

experience

facilitate

-

to ease

finalize

-

to end

functional

-

working

human resources

-

people at work

implementation

-

doing

interpersonal

-

between humans

in view of

-

since

mobile response unit

-

police car, ambulance, or fire truck

motivationally deficient

-

lazy

needless to say

-

needs to be said (if it were actually "needless to say", it would not be said)

one would think

-

I think

policy

-

predetermined response

redundancy of human resources

-

too many employees

root cause

-

cause

scenario

-

hypothetical case, a prediction

significant contribution

-

contribution

state of the art

-

not out of date, current

surviving spouse

-

a widow or widower

target

-

1) to aim or earmark, 2) goal

task force

-

a temporary committee

utilization

-

use

utilize

-

to use

verbalize

-

to say

within the framework of

-

within

Na koniec dwie uwagi. Po pierwsze, w 1998 r. ówczesny wiceprezydent Sta­nów Zjednoczonych Al Gore (ur. 1948) wydał zalecenie, aby urzędy przygoto­wy­wały dokumenty w prostym i jasnym języku (plain English), oraz ustanowił comie­sięczną nagrodę - w postaci plakietki z głową indyka - o nazwie Gobbledegook Elimination Prize (nagroda za eliminowanie nowomowy urzędniczej), którą otrzy­muje urzędnik piszący najzwięźlej i najbardziej zrozumiale (więcej na ten temat zob. Brian Friel, Gore orders agencies to write in plain English, www.govexec.com). A po drugie, termin gobbledegook pojawił się ostatnio w książkach Joan K. Rowling (ur. 1965) o Harrym Potterze jako nazwa języka goblinów. Językiem tym potrafi się także posługiwać jeden z pracowników Ministerstwa Magii (The Department of International Magical Cooperation) - Bartemius Crouch. Jak ktoś zauważył, nic w tym dziwnego, skoro sam jest urzędnikiem.